12/02/2020 11:10:07 SA - Ngày xuân đón khách tham quan

04/02/2020 7:04:27 CH - Chuyến về Tết đáng nhớ

04/02/2020 6:57:32 CH - Điểm check in thú vị

27/01/2020 3:22:26 SA - Hai cái Tết đặc biệt

27/01/2020 2:49:36 SA - Tết xa nhà - Kỷ niệm còn mãi

Giá trị của tài liệu lưu trữ tại Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam
Cập nhật lúc: 10:20, Thứ Năm, 06/02/2020 (GMT+7)

Trân trọng giới thiệu cảm nghĩ của GS.TSKH Nguyễn Văn Thâm, chuyên gia lưu trữ tại Việt Nam về các tài liệu, hiện vật đang được lưu trữ tại Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam.

Tòa nhà lưu trữ tài liệu hiện vật khoa học (nhà S1) của Trung tâm Di sản tọa lạc trong Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam, thuộc một vùng đồi của xã Bắc Phong, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình, luôn mở của đón khách tham quan. Không phải ngẫu nhiên mà hàng trăm nhà khoa học nổi tiếng của đất nước thuộc thời kỳ lịch sử hiện đại Việt Nam đã tin cậy gửi tài liệu để bảo quản ở tòa nhà này. Ở đây có một hệ thống phương tiện đủ tiêu chuẩn để lưu giữ lâu dài những tài liệu này. Đến đây khách tham quan được giới thiệu các tài liệu và những bảo vật vô giá mà các cán bộ Trung tâm đã thu được từ các nhà khoa học qua hơn 10 năm hoạt động của Trung tâm. Tài liệu ở đây rất đa dạng và là những tài liệu có nguồn gốc cá nhân vốn được bảo quản tại gia đình các nhà khoa học. Có thể khẳng định trong số đó có những tài liệu, tư liệu mà giá trị giáo dục của chúng là có một không hai.

Tôi đã đến tham quan Công viên Di sản. Giám đốc Trung tâm là PGS.TS Nguyễn Văn Huy và các cán bộ Trung tâm đã giới thiệu với tôi và khách cùng đi nhiều thư từ giao dịch, hiện vật, các tập bài giảng, giáo trình của nhiều giáo sư nổi tiếng của một số ngành, đặc biệt là ngành y. Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta tính nửa cuối của thập niên 40 và những năm đầu của thập niên 50 thiên niên kỷ trước, việc giảng dạy của thầy trò ngành y và một số ngành học khác phải thực hiện trong các khu rừng già Việt Bắc. Những tài liệu và hiện vật đó tự nó có sức truyền cảm rất lớn, nói lên lòng yêu nước vô bờ của đội ngũ trí thức Việt Nam khi đi theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và sau này là cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta. Xem những tập bài giảng của các giáo sư hàng đầu ngành y như GS Nguyễn Văn Nhân, GS. Tôn Thất Tùng, GS. Đặng Văn Chung, GS. Chu Văn Tường…, đặc biệt là những trang ghi chép của GS. Tôn Thất Tùng từ những năm 1950- 1980, bản thảo các báo cáo khoa học của ông và nhiều giáo sư đầu ngành khác nữa như của GS.TSKH Nguyễn Cảnh Toàn, GS Lê Văn Thiêm (ngành toán học), GS.TS Nguyễn Văn Chiển (ngành địa chất) v.v. mới hiểu rõ tình yêu Tổ quốc và yêu thương con người Việt Nam đã thúc đẩy các nhà khoa học, các giáo sư làm việc vì đất nước, vì con người Việt Nam như thế nào, ngay cả trong những năm đất nước phải đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách.

Tài liệu lưu trữ vốn luôn có giá trị tự thân theo nội dung của chúng. Khi xuất hiện chúng không hề vì mục đích lưu trữ mà vì yêu cầu của một công việc nhất định gắn liền với những điều kiện lịch sử nhất định. Đôi khi chỉ là do nhu cầu muốn ghi chép lại những cảm xúc cá nhân, những nhận xét về các sự việc xẩy ra trong đời sống hàng ngày. Nhiều tài liệu hiện đang được bảo quản tại Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam đã được hình thành theo con đường như thế. Tuy vậy, thu thập được những tài liệu đó để giữ gìn cho các thế hệ tương lai quả nhiên là một việc làm đầy ý nghĩa không phải ai cũng nhận ra. Tài liệu, kèm theo đó là hiện vật được bảo quản tại Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam không phải là ngoại lệ. Nếu chưa một lần đến thăm Trung tâm để thực sự trải nghiệm, chưa nhìn thấy và thậm chí có thể đọc những tài liệu nơi đây, chưa sờ vào các hiện vật, người ta sẽ khó có thể hình dung được ý nghĩa sâu sắc của các các tài liệu đó. Thông qua một số cuộc trưng bày mà Trung tâm đã tổ chức trong thời gian qua, như cuộc trưng bày "Khát vọng học hỏi và sáng tạo", hay cuộc trưng bày "Thẳm sâu trong từng kỷ vật", “kể chuyện nghề địa chất”…người xem có thể thấy nổi lên giá trị nhiều mặt có tình hệ thống mà các tài liệu được lựa chọn trưng bày mang lại, đặc biệt là gí trị giáo dục truyền thống. Tôi tin rằng các thế hệ học sinh, sinh viên còn trên ghế nhà trường và thế hệ trẻ nói chung hôm nay, một khi được tiếp xúc với các tài liệu, hiện vật tại Trung tâm sẽ có được nhiều bài học bổ ích, sẽ hiểu được thế hệ ông cha mình đã phải lao động như thế nào để có được những thành tựu đóng góp cho sự trường tồn của Tổ quốc. Đó là những bài học trực quan sinh động có khả năng thấm sâu vào nhận thực của các em nhiều lần hơn những bài rao giảng chung chung. Tôi đã có dịp đến thăm không ít phòng trưng  bày của các trường học, các viện nghiên cứu, các Trung tâm lưu trữ của một số nước trên thế giới như ở Thụy sỹ, ở Hàn quốc, ở Nhật, ở Ôtxtraylia, ở Thái Lan, đặc biệt là ở Liên Xô (cũ), ở đó người ta cũng giới thiệu với khách tham quan những tài liệu hết sức đơn giản như ở Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam đang làm và thấy hiệu ứng của cách làm đó rất lớn. Không nghi ngờ gì rằng, trong thời kỳ hội nhập hiện nay, Việt Nam cũng có thể giới thiệu với bạn bè quốc tế bằng nhừng tài liệu lưu trữ của mình mà Trung tâm Di sản các nhà khoa học đang có và đây sẽ là một địa chỉ hấp dẫn với nhiều nhà nghiên cứu, nhiều du khách tham quan.

Theo quan điểm của cá nhân tôi, tài liệu và hiện vật đang lưu giữ ở Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam không chỉ có giá trị để giáo dục truyền thống yêu nước thương nòi cho thế hệ trẻ, mà xa hơn nữa chúng còn có thể xem như một nguồn sử liệu chân thật để nghiên cứu các vấn đề về lịch sử phát triển của các ngành khoa học cũng như của lịch sử đất nước nói chung. Chẳng hạn, nếu các nhà sử học muốn nghiên cứu lại thời kỳ mà đất nước được quản lý theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung thì hẳn tài liệu và cả các hiện vật đang được bảo quản tại Trung tâm sẽ có nhiều giá trị phục vụ cho quá trình nghiên cứu. Chắc chắn sẽ rất thú vị nếu cùng với các bài viết về tình hình xã hội – kinh tế thời kỳ bao cấp người đọc được xem lại các hiện vật của một thời kỳ lịch sử như các loại tem phiếu để mua thực phẩm, sổ mua lương thực hàng tháng, các vật dụng thô sơ của các nhà khoa học đã sử dụng khi đó trong nghiên cứu…nhưng không phải như thế mà họ không có những công trình sáng tạo. Tôi cho rằng, còn nhiều đề tài về lịch sử Việt Nam hiện đại có thể dựa  theo nguồn tư liệu của Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam để nghiên.

GS. TSKH Nguyễn Văn Thâm

Hội Văn thư Lưu trữ Việt Nam


 

 

 


Ý kiến của bạn Gửi cho bạn bè In bài này Trở lại
Số lần đọc tin: