17/09/2019 9:19:15 SA - Tưng bừng ngày khai trương

16/09/2019 4:56:57 CH - Quà mừng sinh nhật

16/09/2019 4:43:30 CH - Vì say sóng

12/09/2019 9:22:56 SA - Nguồn cảm hứng bất tận

03/09/2019 9:47:53 SA - Có tâm huyết, có thành công

Hồi ức không quên
Cập nhật lúc: 10:58, Thứ Hai, 19/08/2019 (GMT+7)

Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam xin chia sẻ với quý bạn đọc câu chuyện của PGS Đào Xuân Sâm (nguyên Trưởng khoa Quản lý kinh tế, trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc, nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) nhớ về những ngày thu lịch sử không bao giờ quên.

Năm 1943, Đào Xuân Sâm tròn 18 tuổi, cùng một số thanh niên làng Sêu (xã Đại Hưng, phủ Mỹ Đức, tỉnh Hà Đông) như Nguyễn Văn Hi, Lưu Văn Chiêng, Đỗ Xuân Tiêu... tham gia Hội truyền bá chữ quốc ngữ ở địa phương. Tài liệu chữ quốc ngữ được anh trai là Đào Xuân Trà chuyển từ Hà Nội về. Nhằm tạo thanh thế cho Hội, một số cán bộ từ tỉnh Hà Đông được cử về phối hợp với thanh niên xã Đại Hưng đến gặp tri phủ Nghiêm Đằng xin được tổ chức các hoạt động truyền bá chữ quốc ngữ. Tri phủ Nghiêm Đằng mới được bổ nhiệm, là một trí thức Tây học nên có tư tưởng tân tiến. Nhưng khi Hội truyền bá chữ quốc ngữ mời về thăm làng Sêu và dự lễ ra mắt Hội, tri phủ từ chối với lý do xe ô tô đã lâu không chạy do hết xăng. Biết tri phủ có ý làm khó, Hội quyết định mua biếu một can xăng. Bởi vậy, ngày Hội ra mắt, tri phủ Nghiêm Đằng đã tới dự, đồng thời đóng triện vào sổ vàng của làng cho phép Hội được hoạt động công khai.

Cuối năm đó, Đào Xuân Sâm và các bạn lên ý tưởng thành lập nhóm Thanh niên truyền bá quốc ngữ. Hàng ngày, Xuân Sâm đến các gia đình khá giả trong làng Sêu để vận động quyên góp tiền, mua sách. Lớp học đủ mọi thành phần, từ già đến trẻ, ai nấy đều hào hứng. Các thành viên trong Hội còn cắt cử người kiểm soát việc ra vào chợ làng, ai muốn vào chợ thì phải đọc đúng chữ cái viết trên chiếc nia đặt ở cổng. Những ai không đọc được hoặc không tuân thủ quy định thì buộc phải đi lối cổng chui hoặc lội ruộng vào chợ. Sợ xấu hổ, mọi người đều cố gắng học để biết chữ.

Trong buổi làm việc với nghiên cứu viên Trung tâm DSCNKHVN ngày 10-4-2018, PGS Đào Xuân Sâm hồi tưởng những kỷ niệm về mùa thu lịch sử 1945.
PGS Đào Xuân Sâm hồi tưởng những kỷ niệm về mùa thu lịch sử 1945. Ngày 10-4-2018
 
Tháng 3-1945, Đào Xuân Trà tốt nghiệp Tú tài trường Bưởi (nay là trường THPT Chu Văn An), liền về địa phương cùng em trai tổ chức phong trào Việt Minh. Bấy giờ, binh lính Pháp đang hoang mang tinh thần, nhiều đồn bốt bị bỏ trống. Chớp thời cơ, Đào Xuân Sâm lập ra nhóm Thanh niên cứu quốc, tiến hành thu lượm vũ khí mà lính Pháp bỏ lại, mang về sửa chữa để tự bị vũ trang. Một hôm, Xuân Sâm nhận được mật báo: Tri phủ Nghiêm Đằng cùng các lý trưởng và chánh tổng trong vùng đang họp ở sở tại, bên ngoài lính canh khá cẩn mật. Nhóm Thanh niên cứu quốc nhanh chóng tổ chức bao vây, dùng súng ngắn bắn chỉ thiên uy hiếp tinh thần lính canh. Xông vào phòng họp, Nguyễn Văn Hi rút súng bắn chỉ thiên và nói cứng rắn: “Quan phủ và chánh tổng các địa phương không được cản trở phong trào Việt Minh, nếu đàn áp sẽ bị trừng trị!”. Cuộc uy hiếp tinh thần diễn ra khoảng 30 phút, rồi nhóm nhanh chóng rút lui. Sự rễu rã của chính quyền phong kiến địa phương càng tạo điều kiện cho phong trào Việt Minh ở Mỹ Đức phát triển mạnh.

Cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội thành công ngày 19-8-1945 tạo sức lan tỏa ra các vùng xung quanh, khí thế cách mạng sôi sục. Ông Đỗ Mười khi đó là thành viên Ban khởi nghĩa tỉnh Hà Đông, trực tiếp phụ trách phong trào Việt Minh ở Mỹ Đức. Một ngày nắng đẹp cuối tháng 8, ông Đỗ Mười kêu gọi nhân dân đứng lên giành chính quyền. Dòng người đông đảo dưới sự yểm trợ của nhóm Thanh niên cứu quốc tiến về trụ sở phủ Mỹ Đức, chánh tổng trong vùng nghe tin không ai dám chống cự, tri phủ Nghiêm Đằng cầm cờ trắng ra hàng Việt Minh.

Cách mạng tháng Tám thành công, Đào Xuân Sâm được bầu làm Chủ tịch Việt Minh liên xã. Ngày 6-1-1946, nhân dân tưng bừng đi bầu cử, không khí rộn ràng khắp thôn xóm. Kết quả, Xuân Sâm trúng cử Phó chủ tịch xã Đại Hưng khi mới 21 tuổi. Sau này, tuy đảm nhiệm nhiều chức vụ khác nhau nhưng ký ức về một thời thanh niên sôi nổi luôn sống mãi trong tâm trí ông.


Ngô Văn Hiển

Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam


Ý kiến của bạn Gửi cho bạn bè In bài này Trở lại
Số lần đọc tin: