11/08/2018 3:55:35 CH - Gặp gỡ rồi chia ly...

04/08/2018 7:38:37 SA - Ông ngoại

Khám phá giáo dục từ “Câu chuyện Mekong”
Cập nhật lúc: 14:03, Chủ Nhật, 28/03/2010 (GMT+7)

Lần đầu tiên, một trưng bày chuyên đề đã tạo được nhiều góc trải nghiệm nằm trong phòng trưng bày như thế, đây là cách tiếp cận hoàn toàn mới ở nước ta.

 Đặc ân đến với một thế giới đã mất 


Mô tả ảnh.
Cây ước mơ
Trưng bày “Câu chuyện sông MeKong” được khai mạc vào ngày 25/11/2009 tại Bảo tàng dân tộc học Việt Nam. Ngay sau ngày mở cửa trưng bày đã gây được sự quan tâm của khách tham quan cũng như của giới bảo tàng trong nước vì nội dung, đồ họa, phương thức trưng bày mới. Ở đây, chúng tôi muốn đề cập đến một vấn đề còn ít được quan tâm: đó là một cách tiếp cận giáo dục mới trong trưng bày.

Các bảo tàng là những nơi đặc biệt mà khách tham quan có thể có được hàng loạt những trải nghiệm khó có thể tin được. Tôi đã bị câu chuyện của PGS.TS Nguyễn Văn Huy cuốn hút khi ông kể về những trải nghiệm của ông tại các bảo tàng ở London (Anh) trong chuyến khảo sát gần đây:

“Mọi thứ trong ngôi nhà bảo tàng mang tên Đêm yên lặng tạo cho tôi cảm giác người chủ của nó vừa mới ra ngoài vài phút trước. Tôi ngửi thấy mùi của bếp củi đang cháy, mùi café thơm thơm từ tách café đang uống dở trên bàn; bộ pijama mới thay vắt cẩu thả trên chiếc ghế bành của phòng ngủ; tiếng nói chuyện của những người hàng xóm... Tôi cảm thấy không chỉ có được đặc ân mà đó còn là một cơ hội tràn đầy để tôi được đến, dù chỉ một phút thôi, một thế giới đã mất".

Những góc trải nghiệm nhỏ độc đáo

Đó là một trải nghiệm mang tính giáo dục được thực hiện ngay từ cách trưng bày theo kiểu nghệ thuật sắp đặt của một bảo tàng. Ngay tại các bảo tàng có tiếng là kinh viện như Bảo tàng Nghê thuật Hoàng gia, Bảo tàng Victoria & Albert, đặc biệt Bảo tàng nghệ thuật Tate ở London- một trong số những bảo tàng có số lượng khách tham quan hàng năm đông nhất thế giới: 8 triệu người/năm- thì từ nhiều năm nay người ta đã thiết kế các chương trình giáo dục, trải nghiệm vô cùng hấp dẫn, sinh động ngay trong từng phòng trưng bày.”

Mô tả ảnh.
Ô cửa khám phá

Ở Việt Nam, hoạt động giáo dục bảo tàng còn khá nhiều điều cần phải xem xét. Một số bảo tàng thậm chí còn chưa có chương trình giáo dục, ở một số bảo tàng khác thì các chương trình giáo dục còn nặng tính hình thức, thiếu những hoạt động trải nghiệm, và nếu có thì lại hoàn toàn tách rời khu vực trưng bày.

Trưng bày Câu chuyện Mekong đang có mặt tại Bảo tàng dân tộc học Việt Nam, sau đó sẽ chuyển về An Giang vào tháng 3 này, là một trưng bày lưu động với hình thức thiết kế mới, độc đáo. Và có lẽ nhận thức về giá trị của nó cũng sẽ chỉ dừng đến đó trong cảm nhận của khách tham quan cũng như đa số các cơ quan thông tấn báo chí.

Nhưng với chúng tôi, những người làm công tác bảo tàng thì trưng bày Câu chuyện Mekong quả thực đã đưa ra một cách tiếp cận mới về giáo dục ở bảo tàng: Tạo ra các chương trình giáo dục và trải nghiệm ngay bên trong phòng trưng bày với những góc rất nhỏ để học sinh và khách tham quan có thể thực hiện được ngay tại chỗ. Nét mới độc đáo này ít ai nhận ra.

Trong khuôn viên nhỏ hẹp của phòng trưng bày, chúng tôi rất ngạc nhiên khi thấy có thể bố trí rất nhiều  góc trải nghiệm khác nhau:

Ngay tại phần trưng bày đầu tiên mang tên “Cây của cuộc sống” các bạn sẽ thấy một ô cửa sổ nhỏ, nếu muốn biết bên trong có gì thì bạn hãy mạnh dạn mở ra, quan sát và khám phá.

Bạn có thể cầm nắm được những hạt thóc mà từ đó làm ra những loại gạo nếp thơm ngon nổi tiếng của Lào đựng trong những chiếc hộp đựng cơm xinh xắn, cùng với góc bếp với đầy đủ các dụng cụ nấu ăn trong phần trưng bày “Lương thực chính của người Lào”.

Một bộ bàn ghế học sinh, bảng đen trước mắt trên nền khung cảnh một lớp học được thể hiện qua một tấm anh cỡ lớn khiến bạn có cảm giác như chính mình đang ngồi trong lớp với các em học sinh người Chăm Hồi giáo ở Campuchia. Trên bàn có sẵn bút, giấy và cả những chữ viết mẫu để trẻ em thậm chí chính bạn đến với trưng bày này có thể ngồi tập tô, tập viết làm quen với các kiểu loại chữ cái khác nhau của các dân tộc, tập đọc tiếng Chăm, tiếng Khơmer, tiếng Lào, tiếng Việt...

Chính giữa phòng trưng bày bạn có thể nhìn thấy một cây lớn với rất nhiều “lá” màu đỏ. Đó là Cây ước mơ. Bạn có thể viết những ước mơ, thách thức trong cuộc sống của mình, treo lên cây mơ ước để cùng chia sẻ với mọi người. Thật tuyệt vời khi được cùng nhau cảm nhận, sẻ chia, được viết và được đọc những lời chúc hạnh phúc, may mắn cho nhau.

Tôi đã đọc được những dòng chữ thật cảm động: “Tôi cầu chúc cho bà nội tôi mau khỏe, chúc cho bố mẹ tôi có thêm nhiều hạnh phúc, chúc cho các bạn tôi luôn thành công trong cuộc sống và chúc cho người tôi yêu luôn yêu tôi như tôi đang yêu em. Tôi chúc tôi hạnh phúc. Tôi yêu tất cả mọi người!”; và những ước mơ thật đời thường: “ Tôi ước sẽ thành công trên con đường mà mình đã chọn. Ra trường tìm được một công việc ổn định. Có thể sống hạnh phúc bên cạnh người mình yêu thương. Bố mẹ và mọi người trong gia đình luôn mạnh khỏe, hạnh phúc.”… Đây thực sự là hoạt động trải nghiệm thú vị nhất của cuộc trưng bày.

Qua khuôn cửa nhỏ ở gần cuối phòng trưng bày, bạn có thể nhìn thấy góc thử trang phục với một tấm gương lớn. Một số bộ trang phục của người Lào, Campuchia, Chăm và Việt được treo tại đây. Bạn có thể mặc chúng và chụp những bức hình kỷ niệm bên một phong cảnh sông Mekong mà bạn yêu thích

Mô tả ảnh.
Góc thử trang phục

Lần đầu tiên, một trưng bày chuyên đề đã tạo được nhiều góc trải nghiệm như thế mà tất cả đều nằm trong phòng trưng bày- đây là một cách tiếp cận hoàn toàn mới ở nước ta. Những góc trải nghiệm này rõ ràng làm tăng thêm tính “sống động, rõ ràng và thú vị” cho trưng bày, góp phần tăng cường tính kết nối giữa bảo tàng với khách tham quan.

Tuy nhiên, các trải nghiệm không đủ nếu chỉ “sống động, rõ ràng và thú vị”, chúng phải được tổ chức sao cho có tính giáo dục. Để cho khách tham quan có thể học được từ những trải nghiệm bảo tàng thì họ cần phải hiểu những trải nghiệm đó một cách đầy đủ để có thể hình dung ra chúng. Vì thế, sẽ hay hơn rất nhiều nếu như ở mỗi góc trải nghiệm trên có thêm một pano giải thích cụ thể.

Ví dụ như: Góc thử trang phục: Thay vì những bộ trang phục được treo khá thoải mái với một pano nhỏ mời thử trang phục, có thể có thêm một pano giới thiệu các bộ trang phục ở đây là loại trang phục thường mặc khi nào, các thành tố hiện có, cách mặc (cái nào trước, cái nào sau…). Khách tham quan tự lựa chọn các thành tố phù hợp cho mỗi bộ trang phục và thực hành mặc theo hướng dẫn. Trải nghiệm và thông tin kèm theo các hoạt động trải nghiệm là những đòi hỏi nghiêm khắc để tăng thêm chất lượng của bảo tàng.

Mặc dù vẫn còn những hạt sạn, nhưng rõ ràng hoạt động giáo dục của trưng bày Câu chuyện sông Mekong là một bước đột phá. Nó mang đến một luồng gió mới, bổ ích cho công tác giáo dục bảo tàng Việt Nam nói chung. Nó nói với chúng ta bài học rằng: không cứ phải có không gian rộng lớn mới tổ chức được các hoạt động giáo dục và trải nghiệm; các hoạt động giáo dục có thể và cần được tổ chức ngay trong phòng trưng bày. Điều này không những không làm hỏng trưng bày như nhiều người thường nghĩ mà còn có tác dụng ngược lại, làm tăng thêm hiệu quả của trưng bày.                                                            

  • Phạm Kim Ngân  (Trung tâm Nghiên cứu, Bảo tồn di sản Tiến sĩ và các nhà khoa học Việt Nam)


Ý kiến của bạn Gửi cho bạn bè In bài này Trở lại
Số lần đọc tin:


Họ tên
Email
Tiêu đề
Mã bảo vệ
Nhập mã được hiển thị ở hộp dưới đây
Nội dung
Cập nhật Đóng lại